Op maandag 21 september 2026 organiseerde de Vereniging Vrienden Monumentaal Erfgoed Den Haag en Omgeving (VME) het Monumental Embassies Symposium 2026. De bijeenkomst vond plaats in de in 2022 gerestaureerde ambassade van de Republiek der Filipijnen aan de Laan Copes van Cattenburch 125. Het symposium vormde de officiële introductie van het Embassy Heritage Compass én bood een inspirerende blik op de zorgvuldige balans tussen historisch behoud en eigentijds diplomatiek gebruik. Meer dan 50 buitenlandse ambassades gaven gehoor aan de uitnodiging van de VME en bevestigden hun deelname aan het symposium.
Een karakteristiek decor
De keuze voor de Filipijnse ambassade als locatie was uiterst passend. Het herenhuis uit 1871 – in 1968 aangekocht door de Filipijnse regering – is een karakteristiek onderdeel van het Haagse diplomatieke erfgoed. Ruim vijftig vertegenwoordigers van buitenlandse ambassades werden verwelkomd door ambassadeur H.E. J. Eduardo Malaya. Hij lichtte de ingrijpende restauratie toe die tussen 2021 en halverwege 2022 plaatsvond, midden in de coronapandemie.
Na tientallen jaren zonder grote renovatie was een omvangrijke aanpak noodzakelijk. De filosofie achter het project was helder: een diplomatieke vertegenwoordiging representeert haar land het beste wanneer het gebouw deze allure ook daadwerkelijk uitstraalt. Het vakkundig herstellen van de bouwkundige staat met behoud van het historische karakter maakte het vinden van de juiste specialisten en aannemers tot een uitdaging.
Het resultaat is een monumentaal pand dat weer volop intensief en representatief gebruikt kan worden. Dankzij een ruime ontvangstruimte hoeven er voor officiële bijeenkomsten minder vaak externe locaties te worden gehuurd. Bovendien kreeg de voormalige achterparkeerplaats een nieuwe bestemming als de Dr. Jose Rizal Courtyard, geschikt voor evenementen in de tuin. Met het plaatsen van zonnepanelen op het garagedak werd bovendien getoond dat monumentenzorg en moderne duurzaamheid uitstekend hand in hand gaan.
Diplomatiek centrum van Nederland
Eerste locoburgemeester Richard de Mos verrichtte de officiële opening en onderstreepte daarin het belang van dit erfgoed voor de identiteit van Den Haag. Als internationale stad van vrede en recht en eeuwenoud diplomatiek centrum herbergt Den Haag een rijke schat aan ambassades en residenties. Die combinatie van diplomatie, architectuur en historie geeft de stad een uniek internationaal karakter. De Mos gaf aan dat de gemeente een belangrijke rol heeft bij het ondersteunen van ambassades – van vergunningtrajecten tot het leggen van de juiste contacten.
Architectuurhistoricus Marcel Teunissen plaatste in zijn keynote The architectural history of The Hague and the significance of its historic diplomatic buildings de panden in een breder historisch perspectief. Hij liet zien hoe de grote variatie aan architectuurstijlen niet alleen de bouwkundige ontwikkeling van de stad weerspiegelt, maar ook de geschiedenis van de internationale diplomatie.
Koers met het Embassy Heritage Compass
VME-voorzitter Floor Schipper presenteerde vervolgens het Embassy Heritage Compass. Dit initiatief is ontwikkeld als een onafhankelijk, laagdrempelig eerste oriëntatiepunt voor ambassades in historische panden. Het Compass vervangt geen professioneel, juridisch of technisch advies, maar helpt buitenlandse vertegenwoordigingen de weg te vinden in het vaak complexe Nederlandse proces van onderhoud, restauratie en vergunningen.
Het Compass werkt in drie stappen: Clarify, Navigate en Connect. Bij Clarify helpt de VME een ambassade de vraag scherp te krijgen: wat wil zij met het gebouw bereiken, welke erfgoedwaarden en gebruikswensen spelen mee, en welke keuzes liggen voor? Navigate brengt vervolgens de mogelijke route in beeld, bijvoorbeeld welke partijen, regels, vergunningen en onderzoeken relevant kunnen zijn. Bij Connect legt de VME, waar passend, verbindingen met deskundigen, de gemeente en andere erfgoedpartners die het traject verder kunnen helpen. De VME vervult daarbij de rol van wegwijzer en verbinder, niet die van inhoudelijk adviseur. De verantwoordelijkheid voor besluiten en vervolgstappen ligt bij de ambassade; zij maakt zelf de keuzes over haar gebouw.
Een ambassade hoeft daarvoor nog geen volledig uitgewerkte opdracht of afgebakende projectscope te hebben. Juist bij een grotere vraag over de toekomst, restauratie, verduurzaming of aanpassing van een historisch ambassadegebouw kan zij de VME vroeg benaderen om samen de opgave te verkennen en af te bakenen. Het Compass is bedoeld voor zulke bredere erfgoed- en gebruiksvraagstukken; een losse reparatie of klein onderhoudsprobleem hoort bij de reguliere beheerder of een vakbedrijf.
Aan de hand van de presentaties werd benadrukt dat erfgoedbescherming verder gaat dan het behouden van een stenen object. Het draait om de vraag hoe een historisch gebouw zijn unieke functie als werkplek, ontvangstruimte én diplomatieke vertegenwoordiging op verantwoorde wijze kan blijven vervullen.
Ontmoeting en netwerk
Na de inhoudelijke bijdragen en een levendige discussie werd het symposium afgesloten met een receptie, aangeboden door de gastvrije Filipijnse ambassade. Voor de VME was de bijeenkomst een belangrijke stap als gesprekspartner voor de diplomatieke gemeenschap. Het Embassy Heritage Compass leunt immers op een sterk netwerk van deskundigen, overheden en erfgoedorganisaties.
Met de restauratie van de Filipijnse ambassade als inspirerend praktijkvoorbeeld bracht de middag de aanwezige Haagse kennis over monumentenzorg en architectuur daadwerkelijk samen met de praktijk van de internationale diplomatie. De VME spreekt haar grote waardering uit aan ambassadeur J. Eduardo Malaya en zijn medewerkers voor de gastvrije ontvangst op deze prachtig gerestaureerde locatie — een waardevol fundament voor verdere samenwerking en het behoud van Haags monumentaal erfgoed.